In dit artikel geven we uitleg over hoe we het Jump Kwaliteitenspel hebben ontwikkeld. Het is bedoeld als verdiepend achtergrondstuk. We leggen hier uit welke inhoudelijke en psychologische keuzes er zijn gemaakt in het ontwerpproces.
Het doel is om inzichtelijk te maken waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt en waarop die zijn gebaseerd. Voor professionals die verder willen kijken dan de oppervlakte en waarde hechten aan zorgvuldigheid, onderbouwing en consistentie.
In het artikel over het Jump Kwaliteitenspel lees je wat het spel is en hoe het in de praktijk wordt gebruikt. Deze tekst gaat dieper in op de inhoudelijke en psychologische keuzes achter het ontwerp.
Veel kwaliteitenspellen zijn gebaseerd op het gedachtegoed van kernkwaliteiten en kernkwadranten. Dat model laat zien hoe positief gedrag kan doorschieten naar een valkuil, hoe daar een tegenovergestelde kwaliteit tegenover staat en hoe balans ontstaat. Een prima vertrekpunt.
Dat inzicht is waardevol. Tegelijkertijd laat de praktijk zien dat het kernkwaliteiten op zichzelf niet altijd voldoende zijn om het gesprek echt te verdiepen. Begrippen blijven abstract, interpretaties lopen uiteen en het gesprek blijft soms hangen op labels in plaats van gedrag.
Daarom is bij het Jump Kwaliteitenspel iets wezenlijks toegevoegd; namelijk het concreet waarneembare gedrag dat hoort bij een bepaalde kwaliteit.
Elke kwaliteit en elke valkuil is aangevuld met herkenbaar, observeerbaar gedrag. Niet wat iemand is, maar wat iemand laat zien in interactie met anderen.
Een kernvraag bij het ontwerpen van het spel was of mensen zichzelf en elkaar herkennen in de gebruikte woorden.
Abstracte termen nodigen uit tot discussie over betekenis. Gedragsgerichte formuleringen nodigen uit tot reflectie: wanneer doe ik dit, wanneer zie ik dit bij een ander en wat is het effect?
Bij het beschrijven van concreet gedrag is gewerkt aan korte, concrete observeerbare criteria die bovendien waardevrij zijn beschreven en herkenbaar zijn in dagelijkse werksituaties.
Dit verlaagt de drempel om eerlijk te kijken naar eigen gedrag en vergroot de psychologische veiligheid in teams.
Bij de samenstelling van de set is niet gekozen voor zoveel mogelijk kwaliteiten, maar voor een evenwichtige verdeling. Daarbij is gebruikgemaakt van persoonlijkheidsmodellen om te voorkomen dat het spel eenzijdig zou worden.
Het doel was niet om mensen in hokjes te plaatsen, maar om recht te doen aan de diversiteit aan gedragingen die in teams en organisaties functioneel kunnen zijn.
Bij de samenstelling van het Jump Kwaliteitenspel is het Big Five persoonlijkheidsmodel expliciet gebruikt als toetsingskader. Dit model beschrijft vijf brede, internationaal erkende dimensies van persoonlijkheid en gedrag.
Door kwaliteiten en valkuilen langs deze dimensies te leggen, is bewust gezorgd voor spreiding en balans. Niet een nadruk op één type gedrag, maar ruimte voor verschillende stijlen die afhankelijk van context en situatie effectief kunnen zijn.
De Big Five is daarbij niet gebruikt als classificatiesysteem, maar als ontwerpfilter: een manier om te toetsen of het spel recht doet aan de breedte van menselijk gedrag.
Binnen het Jump Kwaliteitenspel is onderscheid gemaakt tussen kwaliteiten die vooral iets zeggen over persoonlijk functioneren en kwaliteiten die vooral zichtbaar worden in interactie met anderen.
Sommige kwaliteiten hebben betrekking op hoe iemand zichzelf organiseert, keuzes maakt of met spanning omgaat. Andere kwaliteiten komen juist tot uiting in samenwerking en zeggen iets over afstemming, communicatie en bijdrage aan het team.
Dit onderscheid is niet strikt of normatief. Veel kwaliteiten hebben zowel een persoonlijke als een teamgerichte component. Door dit verschil expliciet mee te nemen in het ontwerp, wordt het spel beter inzetbaar voor individuele reflectie, teamontwikkeling en het gesprek over samenwerking.
Een belangrijk ontwerpprincipe van het Jump Kwaliteitenspel is de manier waarop valkuilen zijn benaderd.
Valkuilen worden vaak ervaren als negatief gedrag. In dit spel zijn valkuilen gepositioneerd als doorgeschoten kwaliteiten, zonder oordeel en zonder morele lading.
Dat betekent dat er geen beschuldigende taal wordt gebruikt, geen etiketten worden geplakt en geen impliciete norm wordt opgelegd.
Deze benadering maakt het mogelijk om ook lastige gedragingen te onderzoeken zonder dat mensen zich hoeven te verdedigen. Juist dat vergroot de openheid en diepgang van het gesprek.
Gedrag in organisaties verandert. Wat tien of twintig jaar geleden nauwelijks benoemd werd, speelt vandaag een duidelijke rol in samenwerking, leiderschap en teamdynamiek.
Bij de ontwikkeling van het Jump Kwaliteitenspel is daarom bewust gekeken naar eigentijdse gedragsdynamieken. Niet door trends te volgen, maar door te luisteren naar wat professionals in de praktijk tegenkomen.
Dat heeft geleid tot kwaliteiten en valkuilen die aansluiten bij actuele vraagstukken, zoals omgaan met tempo en druk, verantwoordelijkheid nemen en loslaten, autonomie, controle en betrokkenheid, en bijvoorbeeld morele superioriteit versus openheid voor andere perspectieven.
Deze actualiteit maakt het spel herkenbaar en relevant voor hedendaagse teams.
Het Jump Kwaliteitenspel is niet ontworpen als een encyclopedie van gedrag. De kracht zit niet in volledigheid, maar in bewuste keuzes.
Elke kaart is opgenomen omdat zij iets unieks toevoegt aan het gesprek, onderscheidend is ten opzichte van andere kaarten en praktisch inzetbaar is in coaching en teamontwikkeling.
Door overlap te vermijden en scherp te formuleren, blijft het spel compact en tegelijkertijd inhoudelijk sterk.
De psychologische onderbouwing vormt het fundament onder het Jump Kwaliteitenspel. Het doel is echter nooit geweest om theorie centraal te stellen.
De theorie is dienend aan de praktijk, aan het gesprek en aan het inzicht dat ontstaat wanneer mensen samen naar gedrag kijken, zonder oordeel maar met nieuwsgierigheid.
Daarin bewijst het spel zijn waarde.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Wil je vrijblijvend sparren over de mogelijkheden van serious games?Ben je benieuwd hoe je een van onze games kunt inzetten in jouw werk als trainer, facilitator of binnen een organisatie? Of wil je eens van gedachten wisselen over een serious game op maat? Plan een gratis en vrijblijvend adviesgesprek!
In 30 minuten helpen we je graag op weg, denken we met je mee en ontdek je nieuwe mogelijkheden.
