Het eerste testspel verzande al vrij snel. Vier spelers, een veel te vol spelbord, en een gesprek dat langzaam wegzakte in persoonlijke bespiegelingen. Iedereen keek naar binnen. En dat was nou net niet de bedoeling.
Even terug naar het begin.
Het lectoraat Empowerment en Professionalisering van Hogeschool Inholland kwam bij ons met een vraag: ontwikkel een serious game voor het onderwijs die studenten Social Work verder laat kijken dan het individu voor hun neus. Niet alleen de cliënt met schulden zien, maar ook de wijk, het beleid en de machtsverhoudingen daaromheen. Dat noemen ze sociale reflexiviteit. Het besef dat je als hulpverlener middenin een krachtenveld staat.
Een mooi begrip. Alleen: hoe maak je zoiets abstracts voelbaar? Ze hadden er een spel voor in gedachten, gebaseerd op een soort intervisie maar dan met kaartjes waarin het krachtenveld mee in beeld gebracht kon worden. Een mooi eerste begin, maar nog steeds iets meer een werkvorm dan een spel. Wel leuk om intervisie op deze manier iets extra’s mee te geven, maar de lat lag toch iets hoger.
Waarom intervisie hier niet werkt

Intervisie nodigt uit tot introspectie. Je graaft naar binnen, naar je eigen aannames en gevoelens. Waardevol, maar precies de verkeerde beweging voor dit thema. Sociale reflexiviteit vraagt juist het tegenovergestelde: de blik naar buiten. Naar de context, de betrokkenen, de samenleving. Dit is ook helder beschreven in het gelijknamige boek: Kijk naar de Context.
Tegelijk mocht het ook geen oppervlakkig spelletje worden. We moesten dus twee dingen tegelijk regelen. Snel genoeg de diepte in, via de juiste vragen. En snel genoeg weer naar buiten, voordat iedereen bleef hangen in het eigen hoofd.
De route als motor
De oplossing zat in de vorm. We kozen bewust voor een spelbord met een route. Geen kringgesprek, maar een tocht met een eindbestemming. Dat doet psychologisch iets. Een route roept op: kom, we gaan verder. Je blijft niet malen op één punt, want de top van de berg wacht.
Spelers beginnen bij een echte praktijksituatie. Ze stellen vragen die door het spelbord worden gestuurd. Vragen over feiten of middelen, vragen over begrip van de casus en vragen die zich richten op de toekomst. Iedere vraag brengt een pion verder bergopwaarts. In vijf minuten breng je vanuit verschillende invalshoeken heel snel de casus in beeld. Daarna brengen de spelers de actoren in beeld op micro-, meso- en macroniveau, en kruipen in de huid van al die partijen. Van de cliënt tot de wethouder. Van de buurman tot de woningcorporatie. Stap voor stap verschuift de blik van die ene mens naar het hele veld eromheen.
Kill your darlings
Terug naar dat vastgelopen testspel. Ons eerste bord was te complex. We wilden er te veel in stoppen, en het doel was niet scherp genoeg. In de tijd die we voor ogen hadden, bleek het simpelweg niet haalbaar.
Dus deden we wat je soms moet doen. Kill your darlings. We gooiden de eerste opzet grotendeels weg, herijkten wat écht kon, en bouwden opnieuw. De tweede testronde liep een stuk soepeler. En toen bleef er nog één ding over om te temmen: het tempo. Iedereen betrokken houden, de vaart erin. Dat is waar zo’n spel uiteindelijk om draait.
Het resultaat is een spel voor vier tot acht spelers, in zestig tot negentig minuten. Studenten stappen erin met een casus en stappen eruit met een lijstje concrete acties. Niet alleen voor de cliënt, maar voor de wereld eromheen.
Het spel is klaar. En het werkt.
Het Spel Sociale Reflexiviteit ligt er inmiddels, getest en gespeeld. Op LinkedIn vatte onderzoeker Josip Kešić van het lectoraat de kern in één vraag: hoe maak je het krachtenveld waarin je werkt zichtbaar én hanteerbaar? Precies daar zorgt het spel voor. Ben je docent of opleider Social Work en denk je: dit wil ik ook voor mijn studenten? Dan kun je het bij ons bestellen. Het staat niet in onze webshop, maar een mailtje is genoeg en we regelen het. Meer informatie over het spel zelf vind je hier.

Of laat je eigen thema speelbaar maken
Dit is waar we goed in zijn: een serious game voor het onderwijs op maat. Een opleiding met een sterk inhoudelijk concept, wij met de speltechniek eromheen. Samen op avontuur, met een paar stevige testrondes onderweg.
Loop je rond met een thema dat maar niet wil landen in een college of werkboek? Misschien is het speelbaar te maken. Ik denk graag een keer vrijblijvend met je mee.
Het begint met een goede vraag: wat moet er anders na afloop?
Ben je bezig met een thema en zoek je een partner die je helpt om er een serious game op maat van te maken? Plan dan een afspraak en onderzoek samen met ons wat er mogelijk is.












