Stel je voor: je staat bij een routebeschrijving. De letters staan er. De zinnen ook. Maar de betekenis komt niet. Je leest hem opnieuw. En nog een keer. Iets klopt niet, maar je weet niet wat. De tijd tikt. De anderen kijken je aan.
Dat gevoel, precies dat gevoel, is wat je kunt overbrengen met een serious game op maat. Niet met een Powerpoint. Niet met een campagnefilmpje. Met een game die mensen iets laat voelen wat je met woorden nooit bereikt.
Dit is het verhaal van hoe dat werkt.
[let op spoiler-alert, als je de game zelf nog gaat spelen, lees dit artikel dan niet]
In Nederland zijn ongeveer 2,5 miljoen mensen laaggeletterd. Ze missen de basisvaardigheden om volledig mee te doen. En de mensen om hen heen, collega’s, beleidsmakers, communicatieprofessionals, hebben daar vaak geen idee van. Ze zien het niet. Herkennen het niet. En begrijpen het dus ook niet.
Stichting Lezen & Schrijven wilde dat veranderen. Niet met een folder, niet met een e-learning, niet met een bewustwordingscampagne. Maar met de vraag: maak laaggeletterdheid invoelbaar.
Dat is precies het soort vraag waar een serious game op maat voor is gebouwd.
Een maatwerk serious game begint niet met een spelelement. Het begint met een leervraag: wat moet iemand anders doen, denken of voelen na afloop?
In dit geval: communicatieprofessionals en beleidsmakers moesten begrijpen wat het betekent als tekst je niet bereikt. Niet abstract begrijpen, maar echt doorleven, fysiek begrijpen.
De game die we ontwikkelden werkt in drie stations die bewust oplopen in moeilijkheidsgraad.
Station 1 is makkelijk. Spelers lezen spiegelschrift, verzamelen letters, ronden de eerste fase af. Het gevoel: dit gaat lukken. Dat gevoel is er niet voor de lol. Het zorgt voor motivatie om door te gaan.
Station 2 is iets ingewikkelder. Een Europese kaart, een complexe routebeschrijving. Een beroep op taalvaardigheid. De meeste mensen komen hier nog uit.
Station 3 is waar het pijnlijk wordt. Spelers openen een koffer en vinden een transparante plaat met onafgemaakte zinnen, puzzelstukken en een handdoek met woorden. De tekst klopt niet. Er ontbreken woorden. De hints vergroten alleen maar de verwarring. Elke poging loopt dood.
Dit is geen fout in het ontwerp. Dit ís het ontwerp.
Spelers ervaren hoe het voelt wanneer informatie er wel is, maar de betekenis wegblijft. Wanneer je om hulp vraagt en die hulp niets helpt. Naarmate de tijd verstrijkt, neemt de frustratie toe. En dat is precies de bedoeling.
De oorspronkelijke versie eindigde zonder oplossing. Bewust. Dat katerige gevoel van falen moest blijven hangen.
Maar al snel bleek: alleen frustratie is niet genoeg. Mensen moeten ook iets meenemen. Een richting. Iets wat ze morgen anders kunnen doen.
Dus voegden we een extra laag toe.
In de koffer bevindt zich een boekenkluis. Die gaat open zodra spelers vijf finishkaarten vinden met ambtelijke teksten. Lastig te lezen, ook voor mensen die goed kunnen lezen. Maar verborgen in die teksten zitten vijf woorden die de kern vormen van goede communicatie met mensen die moeite hebben met taal:
Begrip tonen. Geen aannames. Eerst afstemmen. Niet oordelen. Helpen.
Met de beginletters van die woorden vormen spelers een ticket naar de Sagrada Família in Barcelona. De eindbestemming van de reis.
Het spel eindigt niet met frustratie alleen, maar met herkenning, opluchting en inzicht. Spelers voelen niet alleen wat laaggeletterden meemaken. Ze zien ook wat zijzelf kunnen doen.
Dit spel is inmiddels bij meer dan honderd organisaties ingezet. En elke keer gebeurt min of meer hetzelfde.
Halverwege verandert de sfeer in de ruimte. De luchtigheid van het begin maakt plaats voor iets serieuzer. Mensen worden stiller. Werken harder. En beginnen te begrijpen dat ze iets ervaren wat voor anderen dagelijkse realiteit is.
Na afloop zijn de gesprekken anders dan na een workshop of lezing. Minder abstract. Meer persoonlijk. Mensen vertellen over collega’s van wie ze nu begrijpen dat ze moeite hebben met formulieren. Over instructies die ze zelf ooit hebben geschreven en die waarschijnlijk niet zo leesbaar waren als ze dachten.
De game doet iets wat een tekst niet kan: hij geeft je een ervaring die je niet kunt wegrationaliseren.
Een serious game op maat laten maken is niet hetzelfde als een spelletje bouwen rondom een onderwerp. Het is een leervraag vertalen naar een beleving. Elke keuze in de spelarchitectuur is een keuze over wat deelnemers denken, doen of voelen.
Laaggeletterdheid was hier het thema. Maar dezelfde aanpak werkt voor werkplekveiligheid, verantwoord inkopen, digitale inclusie, of elk ander onderwerp waarbij gedragsverandering of bewustwording het doel is.
Het begint met een goede vraag: wat moet er anders na afloop?
Ben je bezig met een thema en zoek je een partner die je helpt om er een serious game op maat van te maken? Plan dan een afspraak en onderzoek samen met ons wat er mogelijk is.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Wil je vrijblijvend sparren over de mogelijkheden van serious games?Ben je benieuwd hoe je een van onze games kunt inzetten in jouw werk als trainer, facilitator of binnen een organisatie? Of wil je eens van gedachten wisselen over een serious game op maat? Plan een gratis en vrijblijvend adviesgesprek!
In 30 minuten helpen we je graag op weg, denken we met je mee en ontdek je nieuwe mogelijkheden.
